TÜİK verilerine göre Eylül 2026’da tüketici fiyatları bir yıl öncesine göre %29,73 arttı. Bu oranda bir enflasyonda kenara koyduğun para durduğu yerde erir. Biriktirmek yine de anlamlı. Yalnız yaptığın hesabın enflasyonu da hesaba katması gerekir.
Bu yazıda yüksek enflasyonda birikim yaparken bilmen gereken üç kavram var: alım gücü, reel getiri ve hedef fiyatının artışı. Üçü de aynı soruya çıkar: “Biriktirdiğim para, almak istediğim şeye yetecek mi?”
1. Alım gücü: para aynı, aldığı şey değil
Yastık altında duran 100.000 ₺ bir yıl sonra yine 100.000 ₺‘dir. Ama fiyatlar her yıl %30 artarsa bu paranın bugünkü parayla değeri şöyle düşer:
| Süre | Bugünün parasıyla değeri | Kayıp |
|---|---|---|
| 1 yıl | 76.923 ₺ | %23,1 |
| 3 yıl | 45.517 ₺ | %54,5 |
| 5 yıl | 26.933 ₺ | %73,1 |
Kayıp %30 değil, %23,1, çünkü hesap ters yönden yapılır: 100.000 ₺‘yi 1,30’a bölersin. Ama yıllar biriktikçe kayıp hızla büyür. Beş yılın sonunda paranın alabildiği şey dörtte birin biraz üstüne iner.
Kendi tutarın ve beklediğin enflasyonla denemek için alım gücü hesaplayıcısını kullanabilirsin.
2. Reel getiri: “%40 kazandım” ne demek?
Paranı faize ya da başka bir yatırıma koyduğunda gördüğün oran nominal getiridir. Asıl önemli olan, enflasyondan sonra elinde kalan reel getiridir. Hesap basit bir çıkarma değildir. Doğru formül şudur (Fisher denklemi):
Reel getiri = (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1
Bir örnek: Yıllık %42 faiz veren bir mevduat, %29,73 enflasyon.
- Vergiyi saymazsan reel getiri: 1,42 ÷ 1,2973 − 1 = %9,5
- Vadeli mevduatta faiz gelirinden stopaj kesilir. Mevcut kararla stopaj, vadesi 6 aya kadar olan TL mevduatta %17,5, 1 yıla kadar olanda %15’tir. %15 stopajla net nominal getiri %35,7 olur ve reel getiri %4,6’ya iner.
“%42 kazandım” cümlesi doğru ama eksik. Gerçekte alım gücün yaklaşık %4,6 arttı. Getiri enflasyonun altında kalırsa nominal olarak kazanırken reel olarak kaybedersin.
Ayrıntılı anlatım için: Nominal getiri ile reel getiri farkı. Kendi rakamlarınla denemek için: reel getiri hesaplayıcı.
3. Hedefin de büyür: bugünkü fiyat yarınki fiyat değildir
Birikimi bir hedefe göre yapıyorsan, örneğin bir araba ya da ev peşinatı için, enflasyon iki taraftan etki eder. Birikimin büyür, ama hedefin fiyatı da büyür. “900.000 ₺‘lik araba için 900.000 ₺ biriktireyim” hesabı, araba fiyatları artmayacakmış gibi yapılmış bir hesaptır.
Konut buna iyi bir örnek. TCMB Konut Fiyat Endeksi’ne göre Eylül 2026’da konut fiyatları bir yılda nominal olarak %22,3 arttı. Hedefin bir ev ise yalnızca peşinatın büyüklüğüne değil, sen biriktirirken peşinatın ne kadar büyüdüğüne de bakmalısın.
Doğru soru şu: “Birikimim hangi ay hedefin o ayki fiyatına yetişir?” İki eğri, yani birikimin ve hedefin fiyatı, bir noktada kesişir. O nokta senin tarihindir.
Peki ne yapmalı?
Bu yazı yatırım tavsiyesi vermez; hangi araca yatırım yapacağın senin kararın. Ama hangi aracı seçersen seç, yüksek enflasyonda işe yarayan birkaç alışkanlık var:
- Her rakamı bugünün parasıyla oku. “10 yıl sonra 5 milyon ₺” etkileyici görünür. Bugünün parasıyla karşılığına bakmadan karar verme.
- Getiriyi vergiden sonra hesapla. Stopaj, komisyon ve saklama ücretleri reel getiriden yer. Küçük farklar yıllar içinde büyür.
- Hedefin fiyatını da yürüt. Hedefin bugünkü fiyatına değil, ulaşacağın tarihteki tahmini fiyatına göre plan yap.
- Tek tahmine güvenme. Enflasyonun önümüzdeki yıllarda ne olacağını kimse bilmiyor. TCMB’nin Ekim 2026 Piyasa Katılımcıları Anketi’nde 12 ay sonrası için enflasyon beklentisi %23,89; ama katılımcıların tahminleri bir aralığa yayılıyor. Birden fazla senaryoyla plan yapmak bu belirsizliği görünür kılar. Ayrıntısı: Üç senaryo neden şart?
- Düzenli ekle. Her ay eklenen küçük tutarlar bileşik getiriyle birlikte büyür. Ne kadar erken başlarsan top o kadar büyür. Bunu bileşik getiri hesaplayıcısıyla görebilirsin.
Kartopu ile nasıl hesaplanır?
Kartopu bu üç kavramı tek ekranda birleştirir:
- Kayıtlarını topla. Mevduatını, altınını, dövizini ve diğer varlıklarını ekle. Altın ve döviz güncel fiyatla değerlenir; toplamını tek yerde görürsün.
- Hedefini bugünkü fiyatıyla yaz. Kartopu, senin girdiğin fiyat artışı varsayımıyla hedefin yarınki fiyatını yürütür.
- Planlarda varsayımları oynat. Enflasyonu, getiriyi ve zammını yıllara göre belirle. İyimser, temel ve kötümser senaryoda hedefine hangi ay ulaştığını yan yana gör.
Hesaplar telefonunda yapılır, kayıtların hiçbir sunucuya gitmez.
Kaynaklar
- TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi, Eylül 2026 (5 Ekim 2026).
- TCMB, Konut Fiyat Endeksi, Eylül 2026.
- TCMB, Piyasa Katılımcıları Anketi, Ekim 2026.
- Cumhurbaşkanı Kararı (Karar Sayısı: 10041), Resmî Gazete, 9 Temmuz 2025; süresi 11444 sayılı kararla 31 Aralık 2026’ya uzatıldı.
Bu yazı genel bilgi içerir, yatırım tavsiyesi değildir. Rakamlar yazının yayımlandığı tarihteki verilerdir.